En jij bent...?


Stormvogel

keyboardist / componist / bandleider / schrijver / tekenaar / communicatie manager

[01] vertel iets over je jeugd…

"Ik werd geboren op Sinterklaasavond, naar verluidt op de trap met een navelstreng om mijn nek. Ik groeide op in een boekenkast, omringd door verhalen over bijbel en geschiedenis. Mijn "eerste herinneringen" zijn met name aan mijn vader, die een rasverteller was en publicist, hij zat altijd te schrijven 9en te roken). We gingen uit in de regio. Ik herinner mi mysterieuze plekken op de Heuvelrug en in Eemland, heiden, bossen, bruggen, dorpjes en soms kastelen... Het Muiderslot en kasteel haarzuylens... maar ook musea als Frans Hals, het Rijks em Panorama Mesdag. Middeleeuwse ruïnes in Holland, Zeeland, Limburg en Duitsland. Vond ik allemaal heel mooi, die ridderlijke zweem, zwaarden en sandalen. David, Clovis, Arthur, Karel, Floris, Filips en Napoleon, dat waren vrienden. Ook Rembrandt, Vincent en zelfs obscure fenomenen als Rasputin, 't Vrouwtje van Stavoren en Naundorff. Ik werd gedrild tijdens avondwandelingen, aangaande dynastieën van de aartsvaders, de Graven van Holland, de Oranjes, de apostelen, het Herodiaanse koningshuis. Boven mijn ledikant hing een replica van de 'Samenzwering van de Bataven'. Die indrukwekkende aanblik, van de één-onige 'koning' Julius Civilis in gouden gloed, heeft mijn leven bepaald."

"Wat betreft muziek was Jesus Christ Superstar van ongemeen groot belang. Ik draaide die dubbelaar elke dag op de pick-up van mijn moeder en zong dan de teksten mee van vooral Judas en Caïaphas, terwijl ik me vergaapte aan de mooie prenten. Van de muziekleraar (Majel) kreeg ik de programmamuziek van Saint-Saëns aangereikt, maar ook scores van The Beatles, hetgeen best wel leerzaam was. Jimi Hendrix, die draaide ik grijs, maar ook Hound Dog Taylor en van andere obscure blues met distortion...Toen ging het hard. Prokovjiev hakte er in en op televisie zag ik Oscar Peterson en Dave Brubeck. Allemachtig. Van de oudere broer van mijn beste vriendje André, met wie ik mijn eerste bandje vormde, kreeg ik cassettebandjes met Ten Years After en Chuck Berry, maar ook Pink Floyd's 'Wish You Were Here' en Santana's 'Moonflower', De synthesizers van Rick Wright en Tom Coster deden mij dromen... Toen wist ik wat ik wat mijn instrument was!"

"Op de lagere school -waar ik liefst verkleed verscheen- was ik een vreemde eend in de bijt, met mijn werkstukken over Hunebedden en de 80-jarige Oorlog, maar ik zag school toch vooral als voorbereidend onderwijs in sociale vaagstukken. Lekker dicatoriaal kloten op het schoolplein, hahaha. Ik was voorzitter van de zelf gestichte leerlingenraad, hoofdredacteur van de zelf opgerichte schoolkrant en -in weerwil van mijn klasgenoten- ook de verlicht despotische aanvoerder van het -jawel- zelf opgestelde voetbalteam. Met een links vriendinnetje zamelde ik geld in tegen het knuppelen van zeehondjes, maar van het ingezamelde geld hielden we -het zij hier toegegeven met enige schaamte- een schuifelfeestje bij haar thuis. Ik geloof dat de ouders de gelden hebben teruggegeven aan de gulle schenkers, of alsnog aan een goed doel overgemaakt. Maar wij dansten lekker intiem, daar ging het om."

[02] wat zijn je gedachten over conservatorium / opleiding?

"Eind jaren '80 ging ik naar het Hilversums Conservatorium, een opleiding in een mooi Dudok-gebouw; een school die evenwel niet meer bestaat. De jazz-opleiding die mij toen reeds door mijn omgeving (lees: free jazz kunstenaars uit Soest) hevig werd afgeraden, beviel voor geen meter. Maar ik had daar ooit een workshop gevolgd over analoge synthesizers, dus was vol vertrouwen. Tijdens mijn toelating (met onder meer kameraad Joost Lijbaart) kreeg ik te maken met een zekere Frans Elsen, een bebop-pianist (waarvan ik wel eens een plaat had gehoord). Hij probeerde mij soort van gevat de stuipen op het lijf te jagen, onder meer over mijn harmonisch besef aangaande 'Moments Notice' van Coltrane. Deels terecht hoor, daar niet van, maar feit was dat die oetlul mijn helden niet kende, waaronder Jan Hammer (!) en ook dat hij schamper sprak over Miles, Coltrane en McCoy Tyner. Tja, toen zakte mijn broek af. Ik dacht mij aan te melden bij een inspirerende muziekopleiding, met mensen als Karel Boehlee en Jan Huydts, maar die cynische knakker gooide reeds tijdens de toelating roet in het eten. Iedereen had het er over Less Is More en de plicht om Bill Evans te imiteren. Na twee weken ben ik maar in de kroeg gaan zitten. Ik beleefde in die tijd een literaire doorbraak en verloor allengs interesse in die opleiding. Miste om den drommel wel een workshop van Alex Acuña!"

[03] wie zijn je geliefde inspirerende artiesten?

"Ten eerste en ten laatste, bovenal en in feite uitsluitend: Christian Vander van Magma. Een mediamieke componist die ik sinds medio jaren '80 als een leidend beginsel omarm. Ik weet nog de eerste keer dat ik dat hoorde, Magma: de wereld stond stil en draaide sindsdien voor mijn gevoel acuut de andere kant op. Het servies in de keuken viel op de grond in 1000 stukken en overal ontstond geschreeuw en ruzie. Ik begon totaal perplex, staand in het midden van de kamer, en eindigde kronkelend op de grond terwijl mijn vriend gekke sprongen maakte. Van een voorbijganger kreeg ik daarna 'Attahk' te leen, de zeven mooiste dagen van mijn leven; en van een andere gast kocht ik 'Hhaï' en 'Üdü Wüdü'. Er ging een wereld voor me open -zoals dat heet. Ik draaide en draai sindsdien Magma elke dag. Ik kan al die muziek dromen en ik heb inmiddels -anno 2019- een slordige 50 concerten live meegemaakt. Vander is in mijn ogen een van de laatste grootmeesters in het straatje Schönberg, Strawinsky, Stockhausen, Miles, Coltrane, Zappa, in feite de enige van de grote pioniers van de 21ste eeuw die nog leeft. Hij is onsterfelijk. Deze man is voor mij de vleesgeworden overtreffende trap van alles wat belangrijk is. Zijn muziek is rituaal, trancematig en virtuoos tegelijk. Het bevat alles waar ik naar verlang, van kindsbeen af: rock, jazz, opera, odd meter. Magma is een universele weerklank, die alle dynamiek van de schepping in zich herbergt. Als ik naar een onbewoond eiland word verbannen en ik mag 1 plaat meenemen, dan is het Magma Live (1975), maar liefst Vander's hele oeuvre. ik vind ALLES van hem goed en ALLES zit er wat mij betreft in. De rest interesseert me maar zo'n beetje half om half. behalve John Coltrane."

"Het mooie is: Vander draagt op zijn beurt al zijn werken op aan John Coltrane, die ik evenzo omarm. De rest is peanuts. Hahahaha, nou King Crimson en Mahavishnu; Zappa en Gentle Giant, dat vind ik toch wel sterk hoor. En Wagner, Orff, Schönberg pfoei... en natuurlijk Bach; qua jazz en jazzrock Monk, Evans, Corea, Holdsworth, Mahavishnu, Hammer en Garbarek. Allemaal geweldig. Als ik daarnaar luister, dan denk ik: hoe zou dat eigenlijk passen in Magma? Hahaha."

"De eerste Miles' Decoy live (NSJ 1984, AVRO televisie) vond ik shockerend, in de zin van dat ik lichamelijk werd getroffen. Op de terugweg moest ik drie keer overgeven en een paar dagen lang lag ik zwetend op bed; toen kocht ik de plaat. Hetzelfde had ik, op dezelfde plek met 'Verklärte Nacht' van Schönberg. Toen was ik echter als verlamd, ik kon werkelijk geen pap meer zeggen. De mooiste muziek die ik in die tijd in bezit had was 'Olhos de Gato' van Gary Burton en Steve Swallow. Sliep ik mee in en werd ik gelukzalig mee wakker. Die gingen we live bekijken, NSJ 1986, zat ik op de grond tussen Joost Lijbaart en Peter Lieberom, intens te genieten, hoewel Swallow er niet bij was. Wel de wonderkinderen Makoto Ozone (piano) en Tommy Smith, de grandioze tenor-saxofonist met wie ik later het podium mocht delen. Het was een droom die op herhaling ging."

"Verder luister ik -om toch wat te noemen- uitsluitend naar Vlaamse Polyfonie (vooral Guillaume Dufay), Gregoriaanse zang en naar traditonele muziek van de Balkan, Pakistaanse Qawali (Sufi), en natuurlijk Steve Reich. Met popmuziek heb ik niet zoveel, al geef ik eerlijkheidshalve wel toe dat ik 'Never Let Her Slip Away' van Andrew Gold, 'Zonder Bagage' van Ramses Shaffy en -maar nu begeef ik me op glad ijs- 'Ding-A-Dong' van Teach In, helemaal het einde vind. Weet je wat ook een lekker nummer is: 'Only You' van The Meteors. En alles van Blue Nile, daar heb ik gewoon een zwak voor. Maar nogmaals: in feite behoef ik buiten de muziek van Coltrane en Magma eigenlijk helemaal niets."

[04] wat zijn buiten muziek je inspiratiebronnen?

"Vroeger was dat literatuur. In mijn tienerjaren was ik erg onder de indruk van W.F. Hermans, maar ook Nescio, Heinrich Boll, Herman Hesse, Albert Camus en natuurlijk Friedrich Nietzsche, de allerbeste schrijver ooit. Ik groeide op om in hun voetsporen te treden. Nu lees ik evenwel nooit meer proza. Liever verwijl ik elke dag een paar uur in de Bijbel en de werken van Tacitus of Josephus, vooral van de laatste: een buitengewoon enigmatische man die meer was dan een geschiedkundige tijdgenoot van onze Heiland, Jezus de Nazarener. Als prins van de Joodse dynastie, maar tegelijk priester van de tempel van Herodes, een schriftgeleerde Farizeër maar ook opgeleid bij de Essenen en behept met voorspellende gaven, en dan geadopteerd door het Flavische keizerrijk... Allemachtig... Hij is eigenlijk de belangrijkste schrijver van de eerste eeuw en daarmee van de middeleeuwen. Hij houdt hij mij dag en nacht bezig. Zijn werk bevat vele raadselachtige passages, versluierde symbooltaal, ogenschijnlijke tegenstrijdighden, dubbele bodems en al dan niet leugenachtige valkuilen... het is als een eeuwige puzzel, daar krijg ik nooit genoeg van. Dan wel in de vertaling van Whiston, want de Nederlandse 'deskundige' Fik M. -bekend van DWDD- neemt regelmatig een loopje met de door Josephus voorgestelde werkelijkheid. Due Fik is een charlatan! Hoedanook: als ik naar een onbewoond eiland word verbannen en ik mag 1 boek meenemen, dan is het de Engelse vertaling van deze Josephus, liefst met het koine-Grieks in de kantlijn, kan ik dat op dat eiland tot in de lengte van dagen proberen te doorgronden. Doe dan maar zijn 'Antiquities' erbi, hahaha, want dat omvat ook de Joodse Bijbel, en dan zij we compleet!"

"Ik kan soms ook aangegrepen worden door schilderkunst, maar nooit zo dat ik er allerlei hoogravende woorden aan wil wijden. Maar een schilderij dat mij altijd geboeid heeft is 'De Samenzwering van de Bataven' van Rembrandt. Ik vond als kind Frans Hals en Caravaggio eigenlijk fijner, en later Salvador Dali, Anselm Kiefer, Max Ernst, Otto Prinsen en H.R.Giger, maar mijn vader dwong mij tot Rembrandt. Ik heb laatst in museum Slager in Den Bosch de werken van Jean Tomassen van dichtbij gezien en het genoegen gehad de schilder zelf te ontmoeten. Geweldig! Ik houd ook van grafische kunst, tekenaars als Escher, die op een steenworp van mijn geboortehuis woonde maar ook striptekenaars als Hal Foster en Don Lawrence, eigenlijk ook Willy Vandersteen. Ik ben gek van logo's en ideogrammen, symbolische tekenschriften, vooral die uit de oudheid. Erg beeldend ingesteld dus, wat ik graag verenig met mijn toonkunst."

"Politiek? mwah, ik word altijd enthousiast van systemen die dan heel erg fou blijken. Dionysos van Syracuse bijvoorbeeld, of Ptolemeus II van Alexandrie. Mag dat? Dat hele democratische geleuter heb ik nooit serieus kunnen nemen, met name door toedoen van de media. Al die gebakken lucht die die duurbetaalde leugenaars ons voorschotelen, terwijl we aan alle kanten geflikt worden door het internationale kapitalisme. Ik stem op verlichte despoten als Sargon van Akkad, Alexander de Grote, keizer Augustus, Kublai Kahn en Filips de Goede... Ik werd om die reden al gewantrouwd op de middelbare school. Ik val daarmee eigenlijk a priori buiten de gangbare discussies en polemieken. Ach, so be it."

[05] vertel iets over je instrument…

"Ik ben sinds mijn kindertijd helemaal wild van analoge synthesizers. Ik heb van een vriend (Vinnie Baborino) ooit een analoge synthesizer gekregen, of beter gezegd: ik heb dat kleinood geleend zonder terug te geven. Sorry Vince, eeuwig dankbaar! Dat was de Korg MS 10, monoloog, analoog en onverwoestbaar, ik heb 'm godverdomme nog in gebruik! Hij is eens van de trap gevallen en beneden gilde 'ie gewoon door. "De Korg MS 10 heeft Stormvogel altijd binnen handbereik", zoals een recensent het ooit mooi verwoordde. Klopt! Ik sleep 'm overal mee naar toe."

[06] vertel iets over je projecten…

"Ik heb altijd geprobeerd verschillende disciplines te verenigen, zoals in 'Eemsaga': muziek, poezie, ballet en toneel, naar de wijze van de Bourgondische feesten van hertog Filips de Goede. Ook Festival de Muzen is op dergelijke wijze opgezet. Dat sprak mij altijd aan: die interdisciplinaire combinatie, die moest leiden naar synergie. Maar ik moet zeggen: het is mij gaandeweg gaan tegenstaan om muziek met visuele kunsten te combineren. Dat werkt alleen als je een miljoenen-budget hebt. Wat ik daarentegen nog steeds geweldig vind, is muziek te presenteren als rituaal concept, oftewel als offerande. Muziek die zichzelf als het ware overstiijgt, zoals en mijn eigen Drakenburger Concerto. Elk concert moet wat mij betreft een heilige mis zijn. Magma, Coltrane, Wagner, Bach, Hildegard, Nusrat Fateh Ali Kahn en King Crimson, die hebben dat ook. Soms Aka Moon. Alles is in vergelijking met deze grootheden niet veel meer dan een ambachtelijke oefening. Prima, mooi en knap, maar onder aan de streep niet zielrijk genoeg."

[07] toekomstplannen?

"Nauwelijks iets nieuws, maar wel wil ik een 'best of/farewel-album' maken. De hele Drakenburger Concerto van linksboven naar rechtsonder, de suite Awakening en de suite Atuatuca. Op literair gebied moet het er maar eens van komen dat ik mijn boek afrond, dat waaraan ik sinds 1988 werk. en kalendarium van 40000 pagina's, plus wat dichtbundels en een nieuwe roman. Dat werk wil ik, na dertig jaar, wel eens afmaken. En veel fijns met mijn dochter, die ik toch maar in een nare wereld achter ga laten."

[08] met wie zou je nog eens willen werken?

"Teveel om op te noemen. Al mijn speelkameraden. En misschien een paar helden van Magma: Klaus Blasquiz, James MacGaw en Jannick Top. Christian Vander zelf? Uiteraard zou dat een droom zijn, maar die man speelt -volkomen terecht- alleen zijn eigen muziek."

[09] Nederland Muziekland?

"Hm. Nauwelijks... Nederland heeft nooit een warm hart getoond voor muziek. Wat dat betreft is Nederland gewoon een raar volk: weinig cultuur, weinig liefde. Alleen architectuur (tot de wereldoorlogen) en schilderkunst, maar dat laatste vooral vanwege de economische waarde, het is een schrale oogst. Voorwaar: je gaat de grens over (Duistland, België, Luxemburg, Frankrijk) en je voelt het geloof in muziek aanzwellen, het respect voor de kunst en de trots aangaande de geschiedenis."

[10] zie je iemand die we in de gaten moeten houden?

"Een absoluut wonderkind is Jacob Collier, een soort Mozartje, maar zijn muziek is welbeschouwd afschuwelijk en zenuwslopend. Niet omdat het mijn pupillen zijn, maar ik vind Sanne Rambags, Jett Rebel, Koen Smits en Angelo Boltini allemaal bijzondere diamanten van Nederlandse bodem. De Dutch Next Generation jazztalenten zijn verder erg bekwaam, maar overwegend in hun muziek niet zo offerbereid als ik zou willen. Nee, wat dat betreft rest mij niets anders dan een kaars te banden voor de oude meesters..."